De 19e eeuw was in de Nederlandse kerkgeschiedenis een roerige periode. Op 14 oktober 1834 vond in Ulrum (Gr.) de Afscheiding van het hervormde genootschap plaats onder leiding van ds. H. de Cock (1801-1842), hervormd predikant aldaar. Hij en zijn kerkelijke gemeente tekenden de Acte van Afscheiding of Wedekeer, waarin ze verklaarden met de hervormde kerk te breken, ‘totdat deze terugkeert tot de waarachtige dienst des Heeren’. Behalve de Ulrumse gemeente verlieten ook vele duizenden gelovigen elders in Nederland de ‘Nederlandsche Hervormde Kerk’. Dat gebeurde ook in Minnertsga. De geschiedenis van Minnertsgaaster Afscheiding is door Dr. J. Wesseling beschreven in het boek: De Afscheiding van Friesland 1834 in Friesland. De uitgever van het boek heeft toestemming verleend om het deel uit het boek dat op Minnertsga betrekking heeft, op deze website te publiceren met de vrijheid de tekst aan te vullen met beeldmateriaal en aanvullende (detail)informatie. Onderstaand deel II. In het 3e pand links (grote pijl) woonde Jeltje Annes Snel, weduwe van Jelle Annes IJpma. In het 4e pand woonde Feico de Valk. Later werd dit pand omgebouwd tot kerkje. Processen-verbaal Op zondagmiddag 31 januari 1836 had veldwachter Arend Witholt van Minnertsga en Firdgum gemerkt, dat er bij Feico de Valk aan huis 'op de Tsjillen van den dorpe Minnertsga' een godsdienstoefening werd gehouden. Hij telde 27 mensen in de kamer en hoorde en zag, dat Feico Joh[annes]. de Valk 'zeer ernstig’ in een boek zat te lezen (d.i. een preek voorlas). Men vergaderde geregeld bij De Valk aan huis, maar niet alleen bij hem, ook wel bij Sijmen Wassenaar en Sjoerd Kattje. In de periode van januari tot juni 1836 zijn slechts enkele processen verbaal opgemaakt, beide zeer kort van inhoud en daardoor weinig houvast biedend. Maar toen kwam maandag 27 juni 1836, op welke dag niemand minder dan ds. S. van Velzen in Minnertsga voorging. Het gerucht van zijn komst was op die zomerdag van mond tot mond doorgegeven. Het werd druk op de Tsjillen, vooral ‘s middags. Toch had de grietman de veldwachter geen opdracht gegeven proces-verbaal op te maken, want hij woonde in Sexbierum en verklaarde later, dat de Ds. S. van Velzen (1809-1896) was van 1836 tot 1839 predikant van de Christelijke Afgescheiden Gemeenten in Friesland, ook die van Minnertsga.godsdienstoefening in Minnertsga 'geheel buiten mijn voorweten' had plaats gevonden. Het dagelijks bestuur van de grietenij kon echter niet doen alsof er niets was gebeurd. Nu er geen proces-verbaal was opgemaakt, moest de veldwachter informatie komen geven over het gebeurde op die zondag. Daarvoor werd hij 9 dagen later (!) 's morgens om 9 uur op het grietenijhuis ontboden. Aan de waarnemend grietman Meindert Donia en de secretaris van de grietenij E. J. Alta rapporteerde de veldwachter nu het volgende: Jakkele Jelles Tjessinga, koopman en winkelier te Minnertsga, had hem die zondag Ds. S. van Velzen (1809-1896) op jonge leeftijd. middag tussen 4-5 uur gevraagd op de uitkijk te staan bij  het huis van Feico de Valk, kooltjer, wonende op de Tsjillen [...]

Pieter Steensma en Johanna Terpstra Onderstaande herinnering kreeg ik deze week toegestuurd van de 86-jarige Pieter Steensma, een nazaat van de Minnertsgaaster notaris Pieter Lolles Steensma (1793-1854). "Miskien in stikje foar Minnertsga vroeger? Jo sjogge mar", schreef de heer Steensma. Nou . . . hieronder staat het stukje! Ik ben zo vrij geweest om een foto van Pieter zijn Facebook pagina te gebruiken om een beeld te geven van de man die hier zijn herinnering wil delen.    As men âlder wurdt tinkt men noch wolris werom nei hwat jierren ferlyn barde. Nou't wy wer begjin Maeije binne seach ik samar de bylden foar my fan april 1945 fan hwat der barde yn Minnertsgea. It wie sneontomiddei. Wy stiene oan'e dyk to sjen nei de Dútskers dy't makken dat hja fuortkamen. It gong net hurd hwant se hiene gjin bensine mear dat it koe net mei auto.s. Se sieten mei harren spullen op hynder en weinen. It gewear noch wol dwars foar't liif, dat wol. De hynders en weinen hiene se ûnderweis foardere mei de fuorman derby. Dy moasten de soldaten nei de ôfslútdyk bringe, of noch fierder nei Noard-Hollân. Dy minsken fielden har net noflik. Moasten der ris Ingelske fleantugen boppe de kolonne komme........ Mar se waerden twongen. Wegerje koe ek sa mar in kûgel betsjutte. Links Frits Jensma Dan sjoch ik noch foar my Frits Jensma foarby fleanen op'e fyts, sa wyt as sûpe. Hy seach it swerk driuwen. Hy hie ek hynders en weinen en seach al barren dat se dy ek meinimme soene. Krekt foar ús kaem syn soan Jehannes him yn'e mjitte. Dy wist dar syn heit wolris hwat opljeppen wêze koe en woe dat foarkomme. Hy rôp:"Heit, heit rêstich" mar Frits fleach troch. It is fêst hwat tafallen mar in wein fan Frits mei in hynder moast al mei. Dy jouns wie it rêstich, sneintomoarns ek mar krekt út tsjerke wei seagen wy op'e dyk in stik as tsien Dútske soldaten op'e fyts foarby fleanen, it gewear dwars foar't liif, Reade krúsbân om'e earm hieltiid omsjend en fytse as siet de duvel har op'e hakken. Ús heit sei:"Dat koene de lêsten wolris wêze". Sneintomiddeis: kleare folk yn'e buorren. Allegear Oranje wimpels en read, wyt, blauwe flaggen. Dy hiene wy fiif jier lang net sjoen. Nou wie it spul wer fan de souder kommen. Jong folk om Piet Bierma, de koster fan de Herfoarme tsjerke hinne. "Piet, de flagge moat op'e toer. wer is de kaei". Piet Bierma bêdde se hwat del. "Jonges, wachtsje nou earst ris ôf. der kinne noch wol mear komme en as se safolle folk byinnoar sjogge dan sjitte se, dat wit jim wol" Hy krige de jongeljue wer hwat kalmer. Moandeitomoarn nei skoalle. Master sei: Jonges, wy geane wer nei hûs, de Kanadezen sille wol gau komme. Ik wie noch mar krekt thús doe sei ús heit:"Der komme se oan, op'e Súderdyk fan Sint Japik en ja hjer. Yn Carriers, in soarte fan lytse tanks. Nou, [...]