Bij stamboomonderzoek kom je soms bijzondere verhalen tegen. Grote gezinnen waren vroeger heel normaal, maar deze week deed ik toch een opmerkelijke ontdekking. Tijdens onderzoek naar de familie van Janke de Valk (1869–1935) stuitte ik op een echtpaar waarvan de vrouw maar liefst twintig kinderen kreeg. Janke werd geboren in Minnertsga als dochter van Douwe de Valk en Dirkje Kas. Op 19 mei 1894 trouwde zij, 25 jaar oud, met de 28-jarige Harke Harkema uit Tzummarum. Samen kregen zij drie kinderen: Dirkje, Baukje en Steven, allemaal geboren in Tzummarum. De oudste dochter, Dirkje, werd geboren op 7 april 1895. Net als haar moeder trouwde zij op 25-jarige leeftijd. Haar echtgenoot was de 31-jarige Pieter Jepma, rijwielhandelaar in Tzummarum. Daar leek het verhaal van de familie De Valk aanvankelijk mee afgedaan. Toch werd mijn nieuwsgierigheid gewekt door Pieter Jepma. Op de website van Oud Tzummarum vond ik namelijk een foto van Pieter en Dirkje voor hun rijwielhandel. Opeens kregen de namen uit de stamboom een gezicht en begon de geschiedenis echt tot leven te komen. Pieter had de rijwielhandel enkele jaren vóór zijn huwelijk overgenomen van een zekere M. Vis, die al langer actief was als fietsenmaker en handelaar. Over deze M. Vis zijn nog maar weinig familiegegevens bekend. Mogelijk werkte Pieter eerst bij hem in de zaak voordat hij deze overnam, al ontbreekt daarvoor nog bewijs. In een fraaie advertentie in de Franeker Courant werd de overname destijds bekendgemaakt. Uit latere advertenties blijkt bovendien dat Pieter ambitieuze plannen had. De werkplaats bleef tot 12 mei 1917 in hetzelfde pand gevestigd, mogelijk omdat hij ondertussen nadacht over uitbreiding of verhuizing. Misschien speelde ook Dirkje daarin een rol, want naast fietsen verkocht de zaak ook naaimachines. Of zij daadwerkelijk meewerkte in de winkel weten we niet zeker, maar het maakt het verhaal des te levendiger. Pieter Jepma met zijn vrouw Dirkje voor hun winkel in Tzummarum.  Toen ik vervolgens de afkomst van Pieter Jepma verder onderzocht, wachtte opnieuw een verrassing. Pieter bleek afkomstig uit een gezin van maar liefst twintig kinderen. Hij was het tiende kind uit het huwelijk van IJsbrand Jepma (1852–1926) en Geeske Buren (1855–1934). Maar na de geboorte van Pieter lijkt de lijst met geboortes niet te eindigen. Geeske was pas twintig jaar oud toen zij in april 1876 als ongehuwde moeder van haar eerste kind beviel. Op 11 oktober 1877 trouwde zij met IJsbrand Jepma, die het eerste kind officieel erkende als zijn eigen zoon. Opvallend genoeg was Geeske tijdens het huwelijk al hoogzwanger, want slechts zestien dagen later, op 27 oktober, werd hun tweede kind geboren. In de jaren die volgden bleef het gezin groeien. Geeske was 46 jaar oud toen zij haar twintigste kind kreeg. Achter die indrukwekkende cijfers schuilt echter ook veel verdriet. Acht van haar kinderen overleden al vóór hun derde levensjaar — een harde werkelijkheid die in die tijd helaas veel voorkwam. Geeske Buren overleed op 78-jarige leeftijd, nadat zij acht jaar [...]

Het is de afgelopen tijd stil geweest op deze MV-pagina. Dat wil echter niet zeggen dat er niets is gebeurd achter de schermen. Onze afwezigheid had een verdrietige reden. Op 4 december is Nico Zonderland (73) plotseling overleden. Nico was een zeer betrokken vrijwilliger die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de renovatie van het ’t Alibi-gebouw, waarin het dorpsarchief is gevestigd. Tijdens de inloopdag van vorige week waren wij dan ook met gemengde gevoelens aanwezig in het dorpsarchief. We zijn Nico bijzonder dankbaar voor alles wat hij voor het dorpsarchief heeft gedaan en zullen hem missen. Begin december hebben wij vier grammofoonplaten overgebracht naar het Fries Film Archief. Op deze platen staan opnames van het luiden van de kerkklokken, gemaakt in maart 1943. In die tijd werden de bronzen klokken door de Duitse bezetter gevorderd om omgesmolten te worden voor munitie. Tijdens het concert 80 jier Frijheid in oktober hebben we al een fragment van zo’n opname laten horen bij het verhaal over de klokkenroof. Dat bracht ons op het spoor van restauratie en digitalisering van de platen. Mogelijk zijn hierop ook de klokken van Goutum vastgelegd. Als dat zo is, gaat het om unieke opnames: de enige twee die in onze provincie bekend zijn. We kijken dan ook vol spanning uit naar het resultaat. Daarnaast kregen we vorige week bezoek van twee dochters van Sipke Vis en Tjitske van Dokkumburg. Zij schonken ons een prachtige verzameling foto’s uit de nalatenschap van hun ouders. Deze foto’s zijn inmiddels gescand en opgenomen in de Collectiebank. Dankzij deze beelden kunnen we weer verschillende vroegere dorpsbewoners een gezicht geven. Hier zijn de mannen bezig met het draineren van het land met stenen drainagebuizen. Vlnr: bij het paar Klaas Hamer, Sipke D. Vis, dan twee onbekende personen envervolgens Pieter K. Hamer (vader van Klaas) en Dirk Vis.

Wat hebben we een prachtig weekend gehad op 10, 11 en 12 oktober! Alles stond in het teken van ’80 jier Frijheid’. Na maanden van voorbereiding mochten we, samen met Muziekvereniging Oranje, werken aan dit bijzondere project. We begonnen met gastlessen voor de bovenbouwleerlingen van de basisschool. Daar vertelden we over bijzondere gebeurtenissen in ons dorp tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Op 10 en 11 oktober mochten we veel bezoekers ontvangen bij de expositie in de Doarpsfinne, waar ook de schoolkinderen een kijkje kwamen nemen. Na afloop kregen ze allemaal een mooie kaart met daarop de woorden ‘Geef Vrijheid Door’ én een speldje van de vrijheidsfakkel. De zaterdagavond stond in het teken van het indrukwekkende Vrijheidsconcert in de Meinardskerk. Verschillende vertellers brachten korte twee-minutenverhalen over de oorlog en de bevrijding in ons dorp. Sommige verhalen hadden zelfs een directe link met Muziekkorps Oranje. Als waardige afsluiting van dit bijzondere weekend vond er een speciale kerkdienst plaats, eveneens in het teken van ’80 jier Frijheid’. Al met al een prachtig en geslaagd project, waar we als medeorganisatoren met trots aan hebben meegewerkt. Tijdens de recente inloopmiddagen op de tweede en vierde donderdag in ’t Alibi mochten we weer veel bezoekers verwelkomen. Er kwamen mooie gesprekken op gang over het Minnertsga van vroeger, en opnieuw zijn er oude foto’s en documenten aan het dorpsarchief toevertrouwd. Bij Bildts Aigene is bovendien een flinke stapel originele documenten van het zangkoor Fryske Stimmen gevonden. Deze zijn inmiddels veilig overgebracht naar Minnertsga. Uit de liquidatie van de Stichting Simon Kamminga Museum in Berltsum ontvingen we een bijzondere schenking: een prachtige potloodtekening van de woonwagens die vroeger op Moaie Peal stonden. Van deze overdracht is een overeenkomst gemaakt, waardoor het dorpsarchief nu ook eigenaar is van het auteursrecht van de tekening van Simon Kamminga (1895-1984). Ook via Muziekvereniging Oranje kwam een bijzondere aanwinst binnen: een originele foto uit 1898 van de eerste leden van het muziekkorps. Deze foto is veel scherper dan het exemplaar dat we al in bezit hadden. De afdruk is afkomstig van een zekere meneer Ligtermoet uit het midden van het land, die zelf niet weet hoe de foto ooit in zijn familie terecht is gekomen.