8 08, 2024

Herinneringen van Eke Spijksma – Schotanus (1914-2006)

2024-08-08T08:09:32+00:008 augustus 2024|0 Reacties

Toen in 1994 het christelijk onderwijs (school aan de Tilledyk) in Minnertsga 125 jaar bestond is er een jubileumboek uitgegeven dat door de auteurs Gosse Vogel en Klaas Hamer is opgesteld. Zij hadden ook Eke Schotanus gevraagd om in formatie aan te leveren. Dat heeft zij gedaan in de vorm van een eigen verhaal, maar dat paste kennelijk niet in de opzet van het boek. Haar verhaal is in ieder geval niet opgenomen maar het is wel bewaard gebleven. Het geeft een tijdsbeeld van Minnertsga vroeger over de lagere schooljaren van Eke. Hieronder het verhaal dat we hier op deze website een plaats willen geven. Tussen [ . . ] is tekst die wij als redactie er tussen hebben gezet. Yn 1920 gie ik nei skoalle. Net op 1 april, sa't doe de gewoante wie, mar om krekt te wêzen op 15 april. Op 7 april lês ik yn beppe [red. waarschijnlijk Eke Feikes Schaaf] har oantekens is 'de School ingewijd'. Der is krekt in nije skoalle boud en de earste dagen fan april is 't grut feest. Ik wit dat noch bêst en blykber hat it noch wol wat duorre foar't alles yn oarder wie. Wy moasten [op skoalle] earst streekjes lûke, fan links ûnder, nei rjochts boppe-oan. By Juffrou van der Wal, dochter fan ús dûmny. Ik wie op skoalle altiten like fûl, doe ek al, en hie it aardich goed dien, tocht ik. Juffrou wie ek net ûntefreden . Mar doe't wy op in moarn nei hûs giene, seach ik op 'e efterste bank in bledsje mei folle moaiere streekjes. Dat stie my net oan. Letter krige ik yn de gaten dat dat famke sitten bleaun wie en it dus foar de twadde kear die. Wy brûkten hast altiten ús laai. Der hearde fansels in spûns en in griffel-doas by. Grize griffels mei fine puntsjes en in kleurich pepierke om de boppeste helt. Yn de spûnsdoaze hie min in spûnske om it wurk út te faaien en in lapke om de laai wer droech te meitsjen. Dat koe ôfgriselik stjonke!!!! Faak krigen wy in âld stikje lear fan ús beppe. Dan foel min fansels wol yn de prizen. Yn de hegere klassen kaam der in griene earte yn de spûnsdoaze. Der kaam dan in sprútsje oan. En elke dei waard it sprútsje langer. Mar dat wie letter. De earste dei op skoalle namen wy ek wat lekkers mei. Ik sjoch noch de punt-pûden, achter yn de klasse, op in boerd fan de kast lizzen. As wy goed ús bêst diene, sei ús juffrou, krigen wy der wat út. As ik der ris oer neitink kin ik it measte fertelle, tocht ik, oer de hegere klassen. Fan de juffen, juffrou seinen wy doe, is net it measte hingjen bleaun. Yn de earste - gjin rapport - twadde en tredde klasse hiene wy juffer N.C.Z v.d. Wal - juffrou Nel. 31-12-'22 kaam master A. Algra yn ús klasse. Us heit en mem seine dat hy [...]

27 07, 2024

Dorpsarchief is verhuisd naar nieuwe huisvesting

2024-07-31T04:32:53+00:0027 juli 2024|0 Reacties

Een bijzondere dag was het afgelopen donderdag! In januari 2022 zijn we met het dorpsarchief verhuisd van de bibliotheek in St. Annparochie naar het MFA De Doarpsfinne in Minnertsga. Wat waren we als vrijwilligers blij met die ruimte, ondanks dat we geen daglicht hadden in de ontvangstruimte en het niet echt representatief was. Maar nu . . . . . . ruim twee jaar later, dit slaat alles!!! Afgelopen donderdag is het hele archief verhuisd naar de nieuwe huisvesting waar we gebruik van mogen maken. Het oude Alibi-gebouw naast het De Doarpsfinne is omgetoverd van een ‘súterige boel’ naar een prachtige ruimte met een mooie stamtafel en een multifunctionele inrichting. We hadden donderdag even ‘it swit op ‘e kop’ maar we zijn over. We hopen in de toekomst veel bezoekers mogen te ontvangen ‘om efkes te eameljen oer eartiids’, verhalen te horen en wellicht nog meer foto’s en documenten over ‘ús doarp’ te ontvangen. Er is ruimte genoeg! Namens de werkgroep Minnertsga Vroeger, dank aan alle vrijwilligers en besturen MFA Doarpsfinne en Vereniging Plaatselijk Belang Minnertsga e.o.

23 02, 2024

Eerste bewoners Tsjillen 14

2024-02-23T13:52:29+00:0023 februari 2024|Reacties uitgeschakeld voor Eerste bewoners Tsjillen 14

Vorig jaar ontvingen we in het dorpsarchief enkele documenten en wat foto’s uit de nalatenschap van IJsbrand Groeneveld (1919-1990). Hij was in zijn werkzame leven kleermaker bij de fa. Schotanus. Bij de documenten zat ook een foto van zijn woning, Tsjillen 14. In de top van de gevel staat met muurankers het jaartal 1797. De woning is dus meer dan twee eeuwen oud. Tijd om de geschiedenis van het pand en de eerste bewoners uit het verborgen verleden op te diepen. Bouw in Bataafs-Franse tijd De bouw van dit pand was in de Bataafse-Franse tijd, de periode tussen 1795 en 1813 waarin de Nederlanden onder Franse invloed stonden. Tot 1806 is er sprake van een overwegend Nederlands bestuur, daarna nemen de Fransen de touwtjes zelf in handen, eerst onder koning Lodewijk Napoleon en vanaf 1810 door de inlijving bij het Franse keizerrijk. In deze context is aan het einde van de 18e eeuw deze woning gebouwd op het huidige adres Tsjillen 14. Kadaster Een van de gevolgen van de inlijving bij het Franse keizerrijk was dat de grondbelasting werd ingevoerd. Om die belasting te kunnen heffen wordt er gestart met het opmeten, schatten en tenaamstelling van de grondeigendommen. Daarmee begint de opbouw van het Kadaster dat sinds 1832 officieel bestaat. In de lijst van het Kadaster van dat jaar, vinden we de tenaamstelling van woning met erf en moestuin. De eigenaar/gebruiker in 1832 is Eelko Jakobus Alta (1801-1867). Hij is secretaris van de grietenij (later gemeente) Barradeel en ondersteund hij de grietman van Barradeel, Carel Emilius Els Collot d'Escury, die zijn residentie heeft op Klein Hermana-state. Minnertsga was in die tijd de hoofdplaats van de grietenij en daarom was de secretarie ook gevestigd in het dorp en wel aan de ‘Tjiellen’. Eelko Jacobus Alta heeft in januari 1827 het pand gekocht met erf en ‘hoving’ voor de koopsom van ƒ 2600. Bij de koop inbegrepen waren wat ‘losse goederen’ die bij het pand hoorden. Dat was een toonbank, een letterkastje, twee schrijflessenaars en een groen geverfde kast met deuren. Deze spullen staan op het moment van de koop in het kantoor en allemaal spullen die annex zijn met een secretarie. De toonbank zal in deze context wel een soort van ontvangstbalie zijn geweest om burgers te ontvangen die aangifte kwamen doen van geboorte of overlijden of andere burgerlijke zaken. Alles lijkt er dus op dat er al eerder een secretaris is het pand was gevestigd. En dat blijkt ook wel als we wat verder in het verleden duiken.   Eeuwe Smit en Juliana van Slooten Voordat Eelko Jacobus Alta eigenaar was van het pand, was het eigendom van de Harlingers Eeuwe Hendriks Smith en Juliana van Slooten. Zij hebben op 17 september 1819 de woning gekocht van Sijtske Baukes die weduwe was van Tjalling Wijbes (Terpstra). Naar alle waarschijnlijkheid was dit echtpaar de eerste bewoners en hebben zij de woning laten bouwen, maar een concreet bewijs daarvan ontbreekt tot nu toe. [...]

3 02, 2024

Wandeling door het dorp omstreeks 1920

2024-02-03T09:33:52+00:003 februari 2024|0 Reacties

Pieter Hendrik (1910-1999) was een zoon van bakker Jan Brouwer en Jantje van Mourik die hun bakkerij hadden aan de Tsjillen. Pieter heeft ooit zijn herinneringen aan Minnertsga op papier gezet in de vorm van een wandeling door het dorp. Die geschreven documenten staan op deze website maar zijn door Dooitze Zwart uitgeschreven in onderstaand verhaal dat op Moaie Peal begint. Hier en daar staat tussen [ ] een verduidelijking. Mooie Paal. Tramstation: restauratiehouder – tevens ploegbaas – van der Zee. De familie Van der Zee had één zoon, die in de jaren ‘20 emigreerde naar Amerika. Dirkjeburen: Op de stjelp voor Dirkjeburen heeft Sierk Boersma en later Vis gewoond. Dochter heette Aukje, later geëmigreerd naar Australië. In de woningen van Dirkjeburen woonden de familie’s Zuidema (zoon Berend), familie Foppe de Vries en Willem Hager. Huizen naar Mooie Paal: Willem Hoogerhuis (later Ruurd Douma), Andries Miedema (gistkoopman) en Jelte, ik meen Jeltema, zijn vrouw heette Aagje. De huizen tegenover zijn van latere datum, behalve de boerderij van ….. Lytse Buorren: vroeger stond er een grote vierkante houten pomp tegenover de woning van rietdekker Jan Tolsma, hiernaast woonde Sake Pilger (koster van de Ned. Hervormde kerk), dan Jelle R. Terpstra, vrachtrijder Kees Wijngaarden, later Wiebe Westerhuis, werkzaam bij gemeentereiniging en Sikkema, J. Groeneveld en Anne Vogel. Aan de andere kant Herke Meersma (vrouw Nieske en zoon Piet), later Hein Stellingwerf. In de smederij woonde voor 1917 Ate Pijper, daarna J. Th. Brouwer. De smederij werd verhuurd aan Johannes en Tjitte Dijkstra; later aan de gebroeders verkocht. Aan het straatje [ rijtje woningen naast het erf van de smederij ] woonden Piet Lolles (dorpsomroeper). Ruurd en Hein Stellingwerf en de kedde van de melkwagen. Op de hoek de Christelijke school, later verenigingsgebouw en daarna Bierma. Op de hoek van Aaltje Moai’s [ latere Tsjerkestrjitte ] reed woonde vroeger Bauke Schaaf (zoon heette Jan), later Sj. Vogel. In café Van der Leij heeft eerst Aize de Roos en daarna Janus Mooiweer gestaan [ hoek Meinardswei – Stasjonstrjitte ]. Naast het café weduwe Van der Schaaf (ik meen de moeder van Age van der Schaaf), later garage. Dan Pabe Bruinsma (bakker), verder schilder Siemen de Haan. In het pand, waar weduwe Van Dijk [ Van Dijks Bazar ] woont, heeft, als ik me niet vergis, Kees Mulder ??, zonen Johannes en Piet , daarna weduwe Tuinhof, zoon Piet, gewoond. Dan bakker van Zanen. Daarnaast het winkeltje van Jan Hessel Miedema, de ouders van Andries, Johannes en Betsie. Naast Miedema was een steeg. Daar had Glazema (geen familie van L. Glazema) een schildersbedrijf. Verder Arjen van der Wer..  en Klaas de Valk met dochter Richtje. Vlak voor [ de winkel van de firma ] Chr. Schotanus woonde vrouw Haaima, later café. Naast Schotanus woonde Kees Sikkema, zijn vrouw A. Sikkema-van Reenen en dochter Janke.  Familie Sikkema is verhuisd naar … ? en werd het pand bewoond door Wouter Hielkema, turfschipper en kruidenierswinkeltje. Dan burgemeestershuis, eerst [...]

30 12, 2023

Siebe Bergsma (1878-1954) houtsnijder – beeldhouwer – garagehouder

2024-07-26T14:02:13+00:0030 december 2023|0 Reacties

Siebe Bergsma is geboren in Minnertsga en na de lagere school ging hij werken als boerenknecht, maar zijn belangstelling lag op een ander terrein. Een huisarts ontdekte zijn bijzonder talent voor tekenen en houtsnijden en stelde hem in staat zich hierin verder te bekwamen. Aan het begin van de twintigste eeuw behaalde hij een meestergraad in de houtsnij- en beeldhouwkunst aan de Kunstnijverheidsschool in Haarlem. Tijdens zijn opleiding daar werden er werken van hem bekroond op de wereldtentoonstelling van Luik (1905) en Milaan (1906). Een aantal houtsnij werkstukken van zijn hand zijn, na enig speurwerk, het afgelopen voorjaar in het bezit gekomen van het dorpsarchief. Op de website Minnertsga Vroeger staat een en ander over deze kunstzinnige man vermeld, maar inmiddels hebben we ook wat meer informatie over hem. Dus heb ik het al bestaande verhaal herschreven en aangevuld. Familieschets Siebe is geboren op 5 mei 1878 als tweede kind in het gezin van Anne Bergsma en Aaltje Sijbes Faber. Zijn vader Anne kwam van Siebe Annes Bergsma (1878-1954) oorsprong uit Oosterlittens en was bakkersknecht toen die trouwde met de Minnertsgaaster Aaltje Sijbes Faber. Het is niet ondenkbaar dat Siebe zijn vader en moeder elkaar in Minnertsga hebben getroffen doordat zijn vader werkzaam was bij één van de bakkers in het dorp. Siebe had een oudere zus Bieke en een jongere zus Grietje. Op 25 april 1901 trouwt Siebe Annes Bergsma met Jaike Hoekstra uit Oosterbierum. In 1907 raakte Jaike voor het eerst zwanger, maar het kindje, een zoontje, is halverwege de middag van 29 januari 1908 levenloos geboren. De overbuurman, Wijbe Westerhuis (1872-1924), heeft het levenloos kindje aangegeven bij de Burgerlijke Stand. In 1913 raakte zijn vrouw weer zwanger en op 24 mei 1914 werd hun dochter Tietje geboren. Beeldhouwer en Friesche houtsnijder Zoals in de aanhef van dit verhaal staat, werden Siebe zijn kunstzinnige talenten ontdekt door een huisarts. In het begin van zijn carrière heeft hij aan verschillende tentoonstellingen in binnen- en buitenland mee gedaan en heeft hij daarmee prijzen en onderscheidingen gewonnen. Vanuit het Koninklijk Huis werd in het begin van de vorige eeuw, nijverheid in het algemeen en dus ook de Friese houtsnijkunst gestimuleerd. Siebe Bergsma kreeg in 1909 de opdracht om versieringen aan te brengen aan een kast op Paleis Het Loo in Apeldoorn. Welgestelde, adellijke families, werden op die manier ook op het spoor van de getalenteerde kunstenaar gezet. Zo kreeg hij onder andere opdrachten van de familie Van Harinxma thoe Slooten uit Leeuwarden. Bij dit alles bleef hij bescheiden en heeft hij uiteindelijk wellicht te weinig publiciteit gehad. Maar van de kunst alleen kon hij zijn gezin niet onderhouden. Siebe was technisch ook vernuft en later bleek hij ook ondernemer en een gedegen vakman in de automobielbranche te zijn. Eigen bedrijf Op 9 april 1912 zit Siebe Bergsma bij notaris Anne Anema in St. Jacobiparochie om een koopakte te Rood omlijnde perceel is het bouwterrein dat Siebe in 1912 heeft gekocht. ondertekenen. Hij heeft een perceel bouwterrein [...]

Ga naar de bovenkant