27 09, 2022

Driedaagse expositie Kerkbrand 75 jaar geleden

2022-09-27T11:22:39+00:0027 september, 2022|Reacties uitgeschakeld voor Driedaagse expositie Kerkbrand 75 jaar geleden

Op 3 juni 1947 werd Minnertsga getroffen door een ramp. Door soldeerwerkzaamheden aan de zinken dakgoten ontstond tegen twee uur in de middag brand. Het was die dag een prachtige mooie zomerdag en overal was het kurkdroog. Het hout onder het zink raakte oververhit en binnen enkele ogenblikken was het vuur onder de leien naar de nok gekropen. Even later stonden de kerk en toren in lichte laaien. Maand van de geschiedenis Jaarlijks in oktober is het de Maand van de Geschiedenis. Het thema is dit jaar: Wat een ramp! In ieder mensenleven komen ze voor: rampen. Van een naaste die overlijdt tot een dorp dat wegspoelt. Van geen dak boven je hoofd hebben tot een economie die instort. Van persoonlijke rampen tot catastrofes die de samenleving ontwrichten. Op die 3de juni in 1947, dit jaar 75 jaar geleden werd Minnertsga getroffen door een ramp. Rampzalige branden De grote brand veroorzaakte ook een enorme vonkenregen waardoor er twee naastgelegen boerderijen in vlammen opgingen. Bij de bevolking ontstond daardoor ook paniek. Bewoners van huizen in de nabije omgeving gooiden hun huisraad naar buiten omdat ze dachten dat de woning in brand zou vliegen. Maar juist het huisraad vatte vlam door de vonkenregen. Aan het eind van de dag was het een troosteloze aanblik in Minnertsga. Expositie Over deze ramp en in het bijzonder over de kerk is een expositie te bekijken. Aan de hand van vele foto’s is een drieluik te zien: De kerk vóór de brand, de kerk tijdens de brand en de kerk na de brand. Ook is er een fragment uit de film Doarp te zien waarin een bewoner verteld over die vreselijke rampdag. Op de ‘stamtafel’ liggen allemaal berichten uit kranten van die tijd. Naast de foto’s op presentatiewanden is de expositie sfeervol ingericht. Vrijwilligers zijn aanwezig om verhalen te vertellen, maar vooral ook om verhalen aan te horen. Kerkdienst De driedaagse expositie wordt op passende wijze afgesloten met een kerkdienst op zondagochtend 30 oktober. Locatie Meinardskerk, Meinardswei 3, Minnertsga Openingstijden Donderdag 27 oktober. 13.00 – 21.00 uur Vrijdag 28 oktober, 13.00 – 21.00 uur Zaterdag 29 oktober. 10.00 – 17.00 uur Toegang De toegang is vrij en rolstoelvriendelijk toegankelijk. De expositie wordt mede mogelijke gemaakt door:

18 06, 2022

St. Maartenskerk – Meinardskerk

2022-06-18T07:02:35+00:0018 juni, 2022|0 Reacties

De oude kerk en toren in de periode 1920 - 1930. Van welke kant Minnertsga ook wordt benaderd, altijd springt de grote toren en kerk ver boven alles uit. Het dorp is daarom zonder meer van grote afstand te herkennen. De schrijver Seerp Anema (1875-1961), geboren Minnertsgaaster, beschreef in zijn roman ‘In ‘s Levens opgang’ de toren als volgt: ‘Gespeend aan alles wat naar architectuur zweemt, verheft zich de toren als een imposante massa boven het schrale kerkhof geboomte. Voor een vreemdeling, die het dorp aan den oostkant nadert, gelijk hij de hoofdpartij van een trotschen, sombren burcht. Somber blikken zijn galmgaten ver, ver de velden over en geen lentezon lacht zoo vriendelijk, dat ze de duistre blikken van dien grijzen petrefact ook maar even vermag te verhelderen. Met de norsheid van een machtigen dwingeland, wiens heerschappij door de eeuwen onomstootelijk werd gevestigd, heerscht hij over den omtrek en zal hij daarover heerschen, tot de stem des archangels den wereldbrand inluidt. Als een sonore, diepe bas van zijn klokslag weerklinkt, stormt een krijschende kraaientroep verschrikt uit de gaten en scheuren naar buiten, de zwart geharnaste roofridderschaar, die in de duistere ruimten daarboven den gang der beschaving trotseert’. En zo gaat het nog enkele bladzijden verder in het boek waarin hij voor Minnertsga en Firdgum de romannamen Middelgum en Firdmarrum gebruikt. Kort na de brand op 3 juni 1947. Het heeft Minnertsga, in vergelijking tot veel andere Friese dorpen, niet aan geschiedschrijvers ontbroken. De reeks begint al met Andreas Cornelius, die naar aanleiding van gegevens welke door ene Occo van Scarl, over het roemrijkste en aanzienlijkste geslacht van het dorp, de Hermana’s, weet op te dissen. In die gegevens zou hebben gestaan dat op de tweede februari in het jaar 806 de kerk met toren en al instortte, nadat het water de gehele winter tegen de muren had geslagen. Ten gevolge van diezelfde overstroming zou tevens de state van de Hermana’s ten onder zijn gegaan waarin op dat moment velen naar toe waren gevlucht om hen zelf in veiligheid te stellen. ‘De Kerk tot Minnertsga, door dien het Water den gantschen Winter daar aan sloeg, viel den 2 Februray ter neder, met den Thoorn, en Hermana Huis, daar veel volk door  verdronk, die haar leven daar op meenden te slaveren’. Die kerk en toren die hier wordt bedoeld, is een voorganger van de huidige. Die huidige kerk en toren zijn op 3 juni 1947 volledig door brand verwoest en totaal in de as gelegd. Voordat men met de restauratie en de herbouw van de kerk en toren begon is er een bodemonderzoek geweest om na te gaan of er voor deze kerk een veel oudere aan vooraf is gegaan. Uit het genoemde onderzoek is o.a. vast komen te staan dat aan de huidige toren, die gebouwd is in het jaar 1505, geen oudere toren aan vooraf is gegaan. Het bovenstaande aangehaalde bericht is in de overgeleverde vorm dan ook stellig onbetrouwbaar omdat daarin wel over een toren [...]

20 02, 2022

Helder op de Hege Buorren

2022-02-20T08:50:39+00:0020 februari, 2022|0 Reacties

In het vroege voorjaar van 1921 zit de dan 10-jarige Cornelis Hibma aan tafel in de woonkamer om een bericht te schrijven naar zijn pake en beppe van moederskant in Pietersbierum. Cornelis woont dan met zijn ouders en broers en zussen op de Hege Buorren. Het is dinsdag als hij een prachtige mooie zogenaamde prentbriefkaart voor zich heeft liggen en die is uitgegeven door boekhandelaar Uilke Glazema, die ook op de Hege Buorren woont. Cornelis schrijft in een prachtig handschrift achterop de kaart het volgende bericht: “Beste pake en beppe. Donderdag krijgen we Paasch vacantie. Ik ben van plan om vrijdag met de 8 uur trein te komen. We hebben tien dagen vacantie. Hier alles wel. Groeten van Cornelis Hibma, 22 maart 1921”. In die tijd reed de passagierstrein van de NFLS langs Minnertsga richting Tzummarum-Sexbierum e.v. Als Cornelis nu in deze tijd datzelfde bericht aan zijn pake en beppe zou sturen, dan zou hij dat misschien met de smartphone doen en een appbericht of een email sturen.  Maar gelukkig heeft hij in het vroege voorjaar van 1921 daarvoor een prachtige prentbriefkaart gebruikt, die ruim 100 jaar bewaard is gebleven. Onlangs kreeg ik deze kaart van een goede kennis in handen om deze toe te voegen aan mijn omvangrijke collectie van prentbriefkaarten van Minnertsga, want deze ontbrak nog. Wat zien we op de kaart? Het is natuurlijk prachtig om de ‘stem’ van de 10-jarige Cornelis Hibma na ruim een eeuw te lezen, maar de kaart geeft natuurlijk ook een helder straatbeeld van Minnertsga van vroeger. Zoals in de linker bovenhoek van de kaart staat, werd de Hege Buorren vroeger Hoogebuurt genoemd. Toen de fotograaf de foto maakte, stond hij met zijn camera obscura vlak voor het vroegere winkelpand van de fa. R.R. Post. De openbare verlichting destijds was minimaal. Hier en daar stonden in het dorp lantaarnpalen, maar zo’n mooie als deze lantaarnpaal rechts op de foto, ben ik op andere prentbriefkaarten uit die tijd nog niet eerder tegengekomen. Vermoedelijk is het gasverlichting want vanaf het gasfabriek in Tzummarum lag een leiding naar de dorpskern van Minnertsga. Eind 1929 is in het dorp aangesloten op het provinciaal elektriciteitsnet. De woningen aan de rechterkant is de oudste bebouwing van de Hege Buorren. In het eerste gedeelte van het pand rechts zat een groenteboer die achter de dubbele deuren zijn hondenkar had staan waarmee hij zijn handel uitventte. Daarnaast woonde Jelle Terpstra die vis verkocht. Verder woonde Hendrikus Joukema met zijn gezin. Hendrikus die in 1926 samen met zijn vrouw naar Amerika is geweest naar hun geëmigreerde zoon die daar heel goed leven had opgebouwd. Bij terugkomst in de Rotterdamse haven overleed Hendrikus plotseling. Het hoge gebouw op de foto was toen een café met de naam “Spoorzicht” waarvan Wietze Kooistra de uitbater was. De naam is wat ver gezocht op deze locatie, maar mogelijk dat je vanuit de bovenzaal zicht had op het spoorstation van de NFLS dat aan het einde van de Hege Buorren lag. Aan de gevel [...]

15 02, 2022

Dorpsarchief nu in MFA Doarpsfinne

2022-02-15T10:06:58+00:0015 februari, 2022|0 Reacties

Vlnr: Aalzen de Haan, Ali Bronger en Gerryt Bouma Tot voor kort was lag het dorpsarchief van Minnertsga in de bibliotheek in St. Annaparochie maar alle historische waardevolle documenten en originele foto’s worden nu bewaard in het MFA Doarpsfinne. Het dorpsarchief is ontstaan na de gemeentelijke herindeling van 1985 toen Minnertsga bij de gemeente Het Bildt werd ingedeeld. In 1990 is in samenwerking met de toenmalige gemeente en de Stichting Ons Bildt en de bibliotheek in St. Annaparochie is toen het Bildts Dokumintasysintrum (BDS) opgericht om dorpsarchieven te vormen. Vrijwilligers van het BDS waren mensen uit de verschillende dorpen die actief waren om historisch waardevolle documenten en foto’s te verzamelen. Die werden vervolgens geordend en zorgvuldig bewaard in de archiefruimte van de bibliotheken van St. Annaparochie en Minnertsga. Kasten met archiefdozen Bildts Aigene In de aanloop van de gemeentelijke herindeling van 2018 is de Stichting Bildts Aigene ontstaan waar ook het BDS onder viel. Omdat deze stichting zich specifiek richt op de eigen taal en cultuur en zich beperkt tot de oude gemeente grenzen van Het Bildt voor 1985, is het dorpsarchief van Minnertsga losgekoppeld. De vrijwilligers Aalzen de Haan en Gerryt Bouma hebben samen met Ali Bronger, voorzitter van de Stichting Bildts Aigene en coördinator van de dorpsarchieven, onderzocht of het mogelijk was het archief van Minnertsga weer onder te brengen in eigen dorp. Dorpsarchief in Doarpsfinne In samenwerking met het bestuur van het MFA De Doarpsfinne en Plaatselijke Belang, is in het MFA ruimte gecreëerd voor het dorpsarchief. Inmiddels hebben Aalzen en Gerryt alle archiefdozen met oude documenten en originele foto’s verhuisd en alles ligt nu opgeslagen in mooie kasten. De dorpshistorie blijft zo goed bewaard voor de toekomst. Openingstijden Als werkgroep Minnertsga Vroeger zullen Aalzen en Gerryt op gezette tijden aanwezig zijn in het MFA om belangstellenden en dorpsgenoten te ontvangen voor een praatje en verhalen van vroeger met elkaar te delen. Ook is er dan gelegenheid om historisch waardevolle spullen bij het dorpsarchief in beheer of in eigendom te geven, maar ook om foto’s in te laten scannen. De openingstijden zullen later nog bekend worden gemaakt.  

3 01, 2022

Jacobus Sibrand Mancadan: kunstschilder en ondernemer (deel 2)

2022-01-03T10:23:46+00:003 januari, 2022|0 Reacties

Het eerste gedeelte van dit artikel verscheen in het julinummer (2005) van Fryslân en behandelde de afkomst en huwelijk van Mancadan en diens zakelijke activiteiten met betrekking tot huizen en veenderijen. In dit tweede gedeelte zal nader worden ingegaan op zijn gezin, schildersloopbaan en werk. Naar aanleiding van de eerste aflevering ontving ik een interessante reactie van mevrouw R. Bouma te Leeuwarden. Zij wees erop dat Sannes in zijn Geschiedenis van Het Bildt melding maakt van een zekere Sybren Augustinus "glaesmaecker te Mennertschae", een glazenier dus. Deze heeft in 1597 in opdracht van de pachters der landerijen, die de stad Franeker op Het Bildt bezat (en nog steeds bezit), een raam gemaakt met het stadswapen van Franeker, dat vermoedelijk in de kerk te St. Jacobiparochie is geplaatst. Een interessante bijkomstigheid is dat tien jaar later deze pachters de later beroemd geworden globebeker aan hun pachtheren in Franeker schenken; waarschijnlijk is deze gemaakt door Pibo Gualtheri, die we in de vorige aflevering tegenkwamen. Het is dus zeer waarschijnlijk dat Mancadans vader zijn loopbaan is begonnen als glazenier en dit beroep later heeft verruild voor meer ambtelijke bezigheden. Het zou in ieder geval mede de artistieke aanleg van zijn tweede zoon kunnen verklaren. J.S. Mancadan: polderlandschap Na in het voorgaande de zakelijke activiteiten van Mancadan te hebben geschetst, wil ik nu iets zeggen over zijn persoonlijke omstandigheden. Het echtpaar Mancadan kreeg op 10 augustus 1635 een dochter Ebel, genoemd naar de moeder van Elske, maar het kind overleed nog dezelfde maand en werd in Minnertsga begraven volgens het Handschrift Siderius. Ruim een jaar later wordt zoon Sybrandus geboren en in 1639 een tweede dochter Ebel. Sybrandus ging theologie sturen in zijn geboortestad, trouwde al op 19-jarige leeftijd en kon reeds zes maanden later zijn oudste zoon Johannes ten doop houden. Het was in die tijd ongebruikelijk dat mannen zo jong trouwden en zeker niet als ze nog studeerden; een en ander is dan ook een voorteken voor de verdere levenswandel van Sybrandus. Hij werd in 1658 predikant te Oosterwierum, het stamdorp van de familie Fogelsangh en in 1676 afgezet wegens o.a "onkuisheid" voor het huwelijk gepleegd met zijn derde vrouw, "een lange treijn van menigvuldige dronckenschappen" en bovendien bestond er in zijn gemeente een "bijna algemeene tegenheit tegen sijn E. persoon". Ook was er al eens een tekort in de classicale kas geconstateerd tijdens zijn quaestorschap. Tekenend in dit verband is dat zuster Ebel in de boedel van haar vader tientallen bedelbrieven van Sybrandus vindt "waaruit evident kan worden gezien wat hij soo voor als na van vader aan geldt heeft versocht en bekomen". Sybrandus krijgt echter nog een kans en wordt in 1679 predikant te Tjerkgaast, maar wordt na enkele jaren weer afgezet en neemt, zoals zovelen die geen toekomst meer zagen in Nederland, dienst bij de V.O.C. en vestigt zich in de Kaapkolonie. Dankzij de zegeningen van het internet weten we nu dat hij kort na 1682 in Stellenbosch werd benoemd als de eerste onderwijzer, tevens ziekentrooster en [...]

Ga naar de bovenkant