20 02, 2022

Helder op de Hege Buorren

2022-02-20T08:50:39+00:0020 februari, 2022|0 Reacties

In het vroege voorjaar van 1921 zit de dan 10-jarige Cornelis Hibma aan tafel in de woonkamer om een bericht te schrijven naar zijn pake en beppe van moederskant in Pietersbierum. Cornelis woont dan met zijn ouders en broers en zussen op de Hege Buorren. Het is dinsdag als hij een prachtige mooie zogenaamde prentbriefkaart voor zich heeft liggen en die is uitgegeven door boekhandelaar Uilke Glazema, die ook op de Hege Buorren woont. Cornelis schrijft in een prachtig handschrift achterop de kaart het volgende bericht: “Beste pake en beppe. Donderdag krijgen we Paasch vacantie. Ik ben van plan om vrijdag met de 8 uur trein te komen. We hebben tien dagen vacantie. Hier alles wel. Groeten van Cornelis Hibma, 22 maart 1921”. In die tijd reed de passagierstrein van de NFLS langs Minnertsga richting Tzummarum-Sexbierum e.v. Als Cornelis nu in deze tijd datzelfde bericht aan zijn pake en beppe zou sturen, dan zou hij dat misschien met de smartphone doen en een appbericht of een email sturen.  Maar gelukkig heeft hij in het vroege voorjaar van 1921 daarvoor een prachtige prentbriefkaart gebruikt, die ruim 100 jaar bewaard is gebleven. Onlangs kreeg ik deze kaart van een goede kennis in handen om deze toe te voegen aan mijn omvangrijke collectie van prentbriefkaarten van Minnertsga, want deze ontbrak nog. Wat zien we op de kaart? Het is natuurlijk prachtig om de ‘stem’ van de 10-jarige Cornelis Hibma na ruim een eeuw te lezen, maar de kaart geeft natuurlijk ook een helder straatbeeld van Minnertsga van vroeger. Zoals in de linker bovenhoek van de kaart staat, werd de Hege Buorren vroeger Hoogebuurt genoemd. Toen de fotograaf de foto maakte, stond hij met zijn camera obscura vlak voor het vroegere winkelpand van de fa. R.R. Post. De openbare verlichting destijds was minimaal. Hier en daar stonden in het dorp lantaarnpalen, maar zo’n mooie als deze lantaarnpaal rechts op de foto, ben ik op andere prentbriefkaarten uit die tijd nog niet eerder tegengekomen. Vermoedelijk is het gasverlichting want vanaf het gasfabriek in Tzummarum lag een leiding naar de dorpskern van Minnertsga. Eind 1929 is in het dorp aangesloten op het provinciaal elektriciteitsnet. De woningen aan de rechterkant is de oudste bebouwing van de Hege Buorren. In het eerste gedeelte van het pand rechts zat een groenteboer die achter de dubbele deuren zijn hondenkar had staan waarmee hij zijn handel uitventte. Daarnaast woonde Jelle Terpstra die vis verkocht. Verder woonde Hendrikus Joukema met zijn gezin. Hendrikus die in 1926 samen met zijn vrouw naar Amerika is geweest naar hun geëmigreerde zoon die daar heel goed leven had opgebouwd. Bij terugkomst in de Rotterdamse haven overleed Hendrikus plotseling. Het hoge gebouw op de foto was toen een café met de naam “Spoorzicht” waarvan Wietze Kooistra de uitbater was. De naam is wat ver gezocht op deze locatie, maar mogelijk dat je vanuit de bovenzaal zicht had op het spoorstation van de NFLS dat aan het einde van de Hege Buorren lag. Aan de gevel [...]

15 02, 2022

Dorpsarchief nu in MFA Doarpsfinne

2022-02-15T10:06:58+00:0015 februari, 2022|0 Reacties

Vlnr: Aalzen de Haan, Ali Bronger en Gerryt Bouma Tot voor kort was lag het dorpsarchief van Minnertsga in de bibliotheek in St. Annaparochie maar alle historische waardevolle documenten en originele foto’s worden nu bewaard in het MFA Doarpsfinne. Het dorpsarchief is ontstaan na de gemeentelijke herindeling van 1985 toen Minnertsga bij de gemeente Het Bildt werd ingedeeld. In 1990 is in samenwerking met de toenmalige gemeente en de Stichting Ons Bildt en de bibliotheek in St. Annaparochie is toen het Bildts Dokumintasysintrum (BDS) opgericht om dorpsarchieven te vormen. Vrijwilligers van het BDS waren mensen uit de verschillende dorpen die actief waren om historisch waardevolle documenten en foto’s te verzamelen. Die werden vervolgens geordend en zorgvuldig bewaard in de archiefruimte van de bibliotheken van St. Annaparochie en Minnertsga. Kasten met archiefdozen Bildts Aigene In de aanloop van de gemeentelijke herindeling van 2018 is de Stichting Bildts Aigene ontstaan waar ook het BDS onder viel. Omdat deze stichting zich specifiek richt op de eigen taal en cultuur en zich beperkt tot de oude gemeente grenzen van Het Bildt voor 1985, is het dorpsarchief van Minnertsga losgekoppeld. De vrijwilligers Aalzen de Haan en Gerryt Bouma hebben samen met Ali Bronger, voorzitter van de Stichting Bildts Aigene en coördinator van de dorpsarchieven, onderzocht of het mogelijk was het archief van Minnertsga weer onder te brengen in eigen dorp. Dorpsarchief in Doarpsfinne In samenwerking met het bestuur van het MFA De Doarpsfinne en Plaatselijke Belang, is in het MFA ruimte gecreëerd voor het dorpsarchief. Inmiddels hebben Aalzen en Gerryt alle archiefdozen met oude documenten en originele foto’s verhuisd en alles ligt nu opgeslagen in mooie kasten. De dorpshistorie blijft zo goed bewaard voor de toekomst. Openingstijden Als werkgroep Minnertsga Vroeger zullen Aalzen en Gerryt op gezette tijden aanwezig zijn in het MFA om belangstellenden en dorpsgenoten te ontvangen voor een praatje en verhalen van vroeger met elkaar te delen. Ook is er dan gelegenheid om historisch waardevolle spullen bij het dorpsarchief in beheer of in eigendom te geven, maar ook om foto’s in te laten scannen. De openingstijden zullen later nog bekend worden gemaakt.  

3 01, 2022

Jacobus Sibrand Mancadan: kunstschilder en ondernemer (deel 2)

2022-01-03T10:23:46+00:003 januari, 2022|0 Reacties

Het eerste gedeelte van dit artikel verscheen in het julinummer (2005) van Fryslân en behandelde de afkomst en huwelijk van Mancadan en diens zakelijke activiteiten met betrekking tot huizen en veenderijen. In dit tweede gedeelte zal nader worden ingegaan op zijn gezin, schildersloopbaan en werk. Naar aanleiding van de eerste aflevering ontving ik een interessante reactie van mevrouw R. Bouma te Leeuwarden. Zij wees erop dat Sannes in zijn Geschiedenis van Het Bildt melding maakt van een zekere Sybren Augustinus "glaesmaecker te Mennertschae", een glazenier dus. Deze heeft in 1597 in opdracht van de pachters der landerijen, die de stad Franeker op Het Bildt bezat (en nog steeds bezit), een raam gemaakt met het stadswapen van Franeker, dat vermoedelijk in de kerk te St. Jacobiparochie is geplaatst. Een interessante bijkomstigheid is dat tien jaar later deze pachters de later beroemd geworden globebeker aan hun pachtheren in Franeker schenken; waarschijnlijk is deze gemaakt door Pibo Gualtheri, die we in de vorige aflevering tegenkwamen. Het is dus zeer waarschijnlijk dat Mancadans vader zijn loopbaan is begonnen als glazenier en dit beroep later heeft verruild voor meer ambtelijke bezigheden. Het zou in ieder geval mede de artistieke aanleg van zijn tweede zoon kunnen verklaren. J.S. Mancadan: polderlandschap Na in het voorgaande de zakelijke activiteiten van Mancadan te hebben geschetst, wil ik nu iets zeggen over zijn persoonlijke omstandigheden. Het echtpaar Mancadan kreeg op 10 augustus 1635 een dochter Ebel, genoemd naar de moeder van Elske, maar het kind overleed nog dezelfde maand en werd in Minnertsga begraven volgens het Handschrift Siderius. Ruim een jaar later wordt zoon Sybrandus geboren en in 1639 een tweede dochter Ebel. Sybrandus ging theologie sturen in zijn geboortestad, trouwde al op 19-jarige leeftijd en kon reeds zes maanden later zijn oudste zoon Johannes ten doop houden. Het was in die tijd ongebruikelijk dat mannen zo jong trouwden en zeker niet als ze nog studeerden; een en ander is dan ook een voorteken voor de verdere levenswandel van Sybrandus. Hij werd in 1658 predikant te Oosterwierum, het stamdorp van de familie Fogelsangh en in 1676 afgezet wegens o.a "onkuisheid" voor het huwelijk gepleegd met zijn derde vrouw, "een lange treijn van menigvuldige dronckenschappen" en bovendien bestond er in zijn gemeente een "bijna algemeene tegenheit tegen sijn E. persoon". Ook was er al eens een tekort in de classicale kas geconstateerd tijdens zijn quaestorschap. Tekenend in dit verband is dat zuster Ebel in de boedel van haar vader tientallen bedelbrieven van Sybrandus vindt "waaruit evident kan worden gezien wat hij soo voor als na van vader aan geldt heeft versocht en bekomen". Sybrandus krijgt echter nog een kans en wordt in 1679 predikant te Tjerkgaast, maar wordt na enkele jaren weer afgezet en neemt, zoals zovelen die geen toekomst meer zagen in Nederland, dienst bij de V.O.C. en vestigt zich in de Kaapkolonie. Dankzij de zegeningen van het internet weten we nu dat hij kort na 1682 in Stellenbosch werd benoemd als de eerste onderwijzer, tevens ziekentrooster en [...]

13 11, 2021

Generaties Rienik Post – kruideniers

2021-11-13T10:16:58+00:0013 november, 2021|0 Reacties

Op 4 september jongstleden is Rienik Rieniks Post op 93-jarige leeftijd overleden. Rienik heeft voor mij een aantal oude foto’s uit het dorpsarchief van namen voorzien. Ik stuurde hem dan kopieën van foto’s op A3 formaat zodat hij goed de gezichten kon onderscheiden. Per kerende post kreeg ik dan de kopieën terug voorzien van namen in een keurig handschrift. Als hij namen niet wist, dan ging hij er met de foto op uit naar andere oudere dorpsbewoners om toch te proberen de namen te achterhalen. Ik heb een mooie herinnering aan Rienik toen ik enkele jaren geleden bij hem op de koffie was om zijn verhalen aan te horen over vroeger. In aansluiting op het verhaal over de generaties Schotanus in de vorige dorpskrant, leek het mij passend om deze keer het verhaal over de generaties Post te schrijven als eerbetoon aan Rienik. Rolprent Jaren geleden was ik een keer op bezoek bij Trijntje Zwart-Post, een zus van Rienik. Bij een eerder bezoek kwam al eens een rolprent ter sprake die door de toenmalige hoofdmeester van de Christelijke Nationale Lagere School was gemaakt voor de pake van Rienik, die ook Rienik heette. Pake Rienik (1882-1952) was van 1917 tot 1945 lid van het schoolbestuur en kennelijk is in die hoedanigheid de rolprent gemaakt met tekeningen over de levensloop van pake Rienink die vroeger in de volksmond ‘Grutte Rienik’ werd genoemd. Tijdens mijn bezoek belde Trijntje met haar broer die even later met de rolprent onder zijn arm kwam aanlopen. De rolprent heeft de omvang van een behangrol en omdat er alleen maar tekeningen op staan is er toch wel enige uitleg bij nodig om de levensloop te begrijpen. Dat vond pake Rienik kennelijk ook want hij heeft er zelf toelichtende teksten bij geschreven. Die teksten heb ik gebruikt om het verhaal over de generaties Post samen te stellen. Rienik Klazes Post en Trijntje Bouma Met het genealogisch onderzoek naar de familie Post kom ik uit in 1703 in Oosterbierum. Een aantal generaties later is het de Tzummarumer Klaas Klases Post en de Minnertsgaaster Trijntje Jacobs Brok die in juni 1811 in het huwelijk treden. Het echtpaar vestigt zich in Minnertsga en zij krijgen vier kinderen: Tjitske (1815), Jacob (1818), Klaas (1823) en Tietje (1829). Hun zoon Klaas gaat het huwelijk aan met Aafke Rieniks Westra uit St. Jacobiparochie en dank zij haar komt de naam Rienik voor in het dorp. Dit echtpaar krijgt zeven kinderen en het tweede kind krijgt de voornaam Rienik. Deze Rienik is de overgrootvader van de onlangs overleden Rienik en is geboren in maart 1851. In november 1872 steekt hij met zijn huwelijksboot De Rie over om in het nabij gelegen Ried Trijntje (Nienke) Murks Bouma ten huwelijk te vragen. Het huwelijk werd in vroegere gemeente Barradeel voltrokken en nog geen maand later wordt hun eerste kind geboren. Kennelijk is Rienik al veel eerder De Rie een keer overgestoken waardoor er op het nippertje moest worden getrouwd. Na hun eerste kind, Aafke (1872), worden Lieuwkje (1874 [...]

20 10, 2021

Haitsmaleane 5

2021-10-20T05:01:27+00:0020 oktober, 2021|0 Reacties

Zie > Google Maps Zie > huidige kadastrale situatie (BAG) Huisnummering 1925: 1931: 1953: Haitsmaleane 5 Kadaster 1832: Minnertsga, 1887: Minnertsga, 2021: Minnertsga, TERUG OVERZICHT PANDEN

Ga naar de bovenkant